Botan Vadisi'nde Kano Yaparken Arkeolojik Mirasa Rastladılar: Tesadüfi Buluntular Müzeye Gidiyor
Siirt'in Merkez, Eruh ve Tillo ilçeleri sınırlarında yer alan, 15 Ağustos 2019'da "Milli Park" ilan edilerek koruma altına alınan 120 bin dönümlük Botan Vadisi, doğa ve su sporları tutkunlarını ağırlarken sürpriz bir arkeolojik keşfe sahne oldu. Yamaç paraşütü, kano ve SUP (kürek sörfü) gibi etkinlikler için bölgeyi ziyaret eden doğaseverler, 29 kilometrelik parkur boyunca yaptıkları doğa yürüyüşleri sırasında toprak yüzeyinde tarihi eser niteliği taşıyan ok uçları, mızraklar ve antik bir broş (fibula) buldu.
2863 Sayılı Kanun ve Yargıtay İçtihatları Çerçevesinde "Tesadüfi Buluntu" Yüzeyde serbest halde bulunan bu tür tarihi eserlerin hukuki statüsü, kültür varlıkları hukuku açısından son derece kritik bir konudur. 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 4. Maddesi (Haber Verme Zorunluluğu), herhangi bir kazı yapmaksızın tesadüfen kültür varlığı bulan kişilerin, bu durumu en geç 15 gün içinde müzeye veya mülki idare amirine bildirmesini emreder.
Yargıtay 12. Ceza Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre; izinsiz "yüzey araştırması" yapmak suç teşkil etse de, doğa yürüyüşü gibi başka bir maksatla bölgede bulunurken eserleri tesadüfen fark edip iyi niyetle müzeye teslim etme iradesi, vatandaşlık görevi sayılmakta ve yasal koruma kalkanı sağlamaktadır. Bulunan eserlerin yetkililere teslim edileceğinin açıklanması, arkeolojik mirasın korunması adına hukuka uygun ve örnek bir davranış olarak değerlendirilmektedir.
Paleolitik Dönemden Roma'ya: Çok Katmanlı Tarih Koridoru Bölgedeki keşfi gerçekleştiren ekipten Akademisyen Yılmaz Çekmen, Botan Vadisi Milli Parkı'nın yalnızca ekolojik bir alan değil, aynı zamanda çok katmanlı bir tarihi yerleşim bölgesi olduğunu vurguladı. Yüzeyde buldukları seramik ve metal parçaların bölgenin antik rotaları hakkında büyük ipuçları verdiğini belirten Çekmen, keşfin arkeolojik detaylarına ilişkin şu bilgileri paylaştı:
"Bu bölgede gezinirken toprak yüzeyinde bazı demir ve çömlek parçaları buluyoruz. Bunları, bu bölgenin bağlı olduğu Batman Müzesi'ne teslim etmeyi planlıyoruz. Bu konuda çalışan arkeolog hocalarımıza da bilgi verip bu alana dikkatlerini çekmeye çalışıyoruz. Yontma Taş Devri'nden (Paleolitik/Neolitik) kaldığını düşündüğümüz ok ve mızrak uçları ile bir kısmı metal, bir kısmı da taştan yapılmış olan silah ve başlıklar var."
Yaylı Mekanizmaya Sahip Antik Broş: "Fibula" Buluntular arasındaki en dikkat çekici eserin ise antik dönem giyim kuşamının vazgeçilmezi olan yaylı bir toka olduğunu ifade eden Çekmen, "Toprak yüzeyinde yaylı bir mekanizmaya sahip broşa benzeyen bir toka bulduk. Arkeolojik literatürde büyük ihtimalle 'Fibula' (Demir Çağı, Urartu veya Roma dönemi çengelli iğnesi) olarak adlandırılabilecek bu parçanın da tarihi bir değeri olduğunu düşünüyoruz. Tabii ki nihai karar ilgili uzmanların araştırmasıyla netleşecektir. Gezilerimizde keşfettiklerimizi öğrencilerimiz ve akademisyenlerimizle birlikte müze envanterine kazandırmak istiyoruz" şeklinde konuştu.
Müze Müdürlüğü uzmanlarının, eserlerin teslim edilmesinin ardından Botan Vadisi'ndeki söz konusu koordinatlarda detaylı bir yüzey araştırması başlatması bekleniyor.