Kütahya

Kütahya Tarihi Roma Hamamı Bakımsızlıktan Yok Oluyor

Kütahya Hisarcık'taki efsanevi kaya oyma Roma hamamı yok olmaktadır. 2863 Sayılı Kanun kapsamında idarenin acil restorasyon yapması şarttır.

Kütahya'daki Antik Şifa Merkezi ve "Drakula" Efsanesi Bakımsızlığa Yenik Düşüyor

Kütahya'nın Hisarcık ilçesine bağlı Sefaköy'de yer alan ve Romalılar döneminde doğrudan ana kayalara oyularak inşa edilen tarihi hamam, kaderine terk edilmiş durumda. Yüzyıllar boyunca bölgenin en önemli jeotermal şifa merkezlerinden biri olarak faaliyet gösteren ve yöre halkı arasında "Kont Drakula'nın (III. Vlad) cüzzam hastalığından şifa bulduğu yer" efsanesiyle anılan bu eşsiz kültürel miras, bugün bakımsızlık ve susuzluk nedeniyle harabeye dönmüş bir halde kurtarılmayı bekliyor. Geçmişte cilt hastalıkları, romatizma, nevralji, kireçlenme ile mide ve böbrek rahatsızlıklarına iyi geldiği bilimsel olarak da bilinen termal su kaynağının kuruması, hamamın hem fiziki hem de fonksiyonel çöküşünü hızlandırdı.

Danıştay İçtihatları Çerçevesinde "Hizmet Kusuru" ve İdarenin Yükümlülüğü Tarihi bir Roma hamamının bu denli harap bir şekilde doğa koşullarına terk edilmesi, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında ciddi bir yasal ihlal teşkil ediyor. Yüksek mahkemelerin (özellikle Danıştay 6. Dairesi'nin) yerleşik içtihatlarına göre; tescilli kültür ve tabiat varlıklarının korunması, bakımı ve yaşatılması, devletin ve yerel idarelerin asli ve ertelenemez görevleri arasındadır.

İdarenin, bu tür anıtsal yapıların çökmesine göz yumması hukuken "hizmet kusuru" olarak değerlendirilmektedir. "Mutlak koruma ilkesi" gereğince, kültür varlıklarının doğa şartlarına veya insan tahribatına karşı korunması amacıyla acil güvenlik önlemlerinin alınması, rölöve, restitüsyon ve restorasyon projelerinin ivedilikle hazırlanıp uygulanması yasal bir zorunluluktur.

Kaya Oyma Mimaride Teknik Müdahale İhtiyacı Restorasyon bilimi açısından incelendiğinde, Sefaköy'deki gibi "kaya oyma" (rock-cut) tekniğiyle yapılmış yapıların onarımı standart yığma taş yapılardan çok daha kompleks bir süreç gerektirir. Yıllar içinde üstü açık kalan ve atmosferik etkilere (donma-çözülme döngüleri, rüzgar erozyonu) maruz kalan kayalarda ciddi kılcal çatlaklar ve malzeme kayıpları oluşmuştur. Acilen uzman ekiplerce kaya yüzeylerinde "konsolidasyon" (sağlamlaştırma) çalışmalarının yapılması şarttır. Ayrıca, yapının can damarı olan ve şu an kurumuş olan şifalı sıcak suyun durumu için kapsamlı bir 'hidrolojik etüt' yapılarak, yeraltı su damarlarının rotasının yeniden antik havuzlara yönlendirilmesi gerekmektedir.

Yöre Halkından Haklı ve Acil Çağrı Tarihi izlerin her geçen gün biraz daha silindiğini gözlemleyen Sefaköy sakinleri, kültürel mirasın korunması adına anayasal haklarını kullanarak yetkililere sesleniyor. Yöre halkı, durumu şu sözlerle özetliyor: "Roma dönemine ait bu tarihi hamamın şu anki içler acısı halinin görülmesini istiyoruz. Tarihi değerlerin gün yüzüne çıkarılması için derhal profesyonel bir proje hazırlanmalı, hamam restore edilerek hem sağlığa hem de kültür turizmine kazandırılmalı. Aksi halde, atalarımızdan devraldığımız bu eşsiz yapı zamanla tamamen silinip gidecek."