Bitlis'te nisan ayında etkili olan kar yağışı hayatı olumsuz etkilerken, tarihi bir kent olan Ahlat ilçesindeki mekanlar ise beyaz örtüyle farklı bir güzelliğine büründü. Karla ayrı bir güzelliğe bürünen ve UNESCO Dünya Kültür Mirası Geçici Listesi'nde yer alan dünyanın en büyük Türk-İslam Mezarlığı olma özelliğine sahip Selçuklu Meydan Mezarlığı, tarihi kümbetler, Bayındır Köprüsü, mağara evleri gibi birçok tarihi mekan kar yağışı sonrası güzel görüntüler oluşturdu. Karla bütünleşen tarihi Selçuklu Meydan Mezarlığı havadan görüntülendi.

Ahlat Fotoğrafçılar Derneği (AHFOD) Başkanı Özkan Olcay, nisan karının tarihi ilçe Ahlat'ın tarihi mekanlarında güzel görüntüler oluşturduğunu söyledi. Olcay, 'Bugün 13 Nisan 2026, bahar mevsimini beklerken sabah yine kar yağışıyla uyandık. Ahlat ilçesindeki tarihi mekanlar, kar yağışıyla birlikte güzel görüntülere büründü. İlçedeki tarihi kümbetler, Harabe Şehir, Bayındır Köprüsü, Selçuklu Meydan Mezarlığı da kar yağışı sonrası güzel görüntülere büründü. Biz de bu güzel anı görmeye ve fotoğraflamaya geldik. Nisan ayının ortalarına gelmemize rağmen hala Ahlat'ta ve Bitlis'te kar yağışı devam ediyor' dedi.

Bitlis'in eşsiz tarihi ve kültürel mirasını en doğru bilimsel yöntemlerle ayağa kaldırmak ve geleceğe taşımak amacıyla, Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Bitlis İl Koordinasyon Kurulu (İKK) ile Bitlis Eren Üniversitesi (BEÜ) güçlerini birleştiriyor. BEÜ Sanat Tarihi Bölümü ile TMMOB üyeleri, Doç. Dr. Hasan Buğrul'un başkanlığında bir araya gelerek kamu, akademi ve özel sektörün restorasyon projelerindeki kilit rollerini masaya yatırıyor.

"Ortak Akıl Mekanizması İşletilecek" Üniversite ile meslek odaları arasında kurulan bu köprünün şehir kimliğine yapacağı devasa katkıyı değerlendiren Doç. Dr. Hasan Buğrul, tarihi yapıların yeniden canlandırılması sürecinde akademik ve teknik kadroların ortak bir akılla hareket edeceğini ifade ediyor. Sanat tarihinin modern mimariyle entegrasyonuna dikkat çeken Buğrul, şehrin tarihi hafızasını korurken estetik standartlardan da ödün verilmeyeceğini belirtti.

"Amacımız Sadece Onarmak Değil, Kimlik Kazandırmak" TMMOB Bitlis İKK Sekreteri Hilal Özdoğan ise restorasyonun yalnızca fiziki bir onarım süreci olmadığını, şehrin asırlık kimliğinin yeniden güçlendirilmesi anlamına geldiğini vurguluyor. Projelerin mutlaka doğru teknikler ve bilimsel veriler ışığında yürütülmesi gerektiğini savunan Özdoğan, "Amacımız, Bitlis'in mimari mirasını sadece onarmak değil; köklü geçmişini modern mimariye entegre ederek şehre layık olduğu kimliği kazandırmaktır," dedi.

Estetik, Fonksiyonel ve Aslına Uygun Projeler Mimarlar Odası Bitlis İl Temsilcisi Murat Akhan da toplantıda söz alarak, Bitlis'in tarihi silüetinin korunmasında mimarların üstlendiği büyük sorumluluğa dikkat çekiyor. Hazırlanacak projelerin estetik, fonksiyonel ve mutlaka tarihi dokuya saygılı olması gerektiğini ifade eden Akhan, TMMOB bünyesindeki güçlü teknik kadroların bu sürece sonuna kadar destek vermeye hazır olduğunu diye ekledi.

Toplantının sonucunda; hazırlanacak iş birliği protokolü ile projelerin sanat tarihi uzmanlarının rehberliğinde yürütülmesi, teknik tecrübelerin doğrudan şantiyelere aktarılması ve restorasyon alanında özel sektör için yepyeni istihdam alanlarının yaratılması kararlaştırılıyor.

Doğu Anadolu'nun en zengin tarihi dokularından birine sahip olan Bitlis'te, etkisini ağır şekilde hissettiren çetin kış şartları, geleneksel taş ve toprak damlı tescilli sivil mimari örneklerini geri dönülmez bir yıkıma sürüklüyor. Son olarak Muştakbaba Mahallesi'nde bulunan ve kentin yaklaşık 150 yıllık sivil mimari hafızasını taşıyan tarihi Ahmet Ağa Konağı, yoğun kar ve yağmurun oluşturduğu statik yüke dayanamayarak geçtiğimiz yıl büyük bir gürültüyle çökmeye başladı. Ancak bu çöküşün ardında yatan tek sebep doğa olayları değil; çok mirasçılı mülkiyet yapısı, yüksek restorasyon maliyetleri ve ağır işleyen bürokratik süreçlerin oluşturduğu yasal kördüğüm.

2863 Sayılı Kanun ve İdarenin "Hizmet Kusuru" Sorumluluğu Kültür varlığı sahiplerinin en büyük şikayeti, 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'nun getirdiği katı kısıtlamalar nedeniyle binalarına müdahale edememeleri. Tescilli binaların izinsiz onarılması veya yıkılması yasal olarak hapis cezası gerektiriyor. Ancak güncel Danıştay içtihatları ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 39. maddesi, bir yapı "mail-i inhidam" (yıkılma tehlikesi) durumuna geldiğinde ve can güvenliğini tehdit ettiğinde, yerel idarelerin (Belediyeler ve Valilikler) anında güvenlik önlemi almak ve gerekli askıya alma/güçlendirme çalışmalarını yapmakla yükümlü olduğunu açıkça belirtiyor. Gerekli güvenlik çemberinin oluşturulmaması veya mülk sahibine Kültür Bakanlığı Restorasyon Fonlarından destek sağlanmaması durumunda, düşecek bir taştan doğacak can ve mal kayıplarında idare "hizmet kusuru" sebebiyle ağır tazminatlarla karşı karşıya kalabiliyor.

"Taşlar Düşüyor, Can Güvenliğimiz Yok, Çözüm Bekliyoruz" Yaklaşık 15-20 yıl öncesine kadar aktif olarak kullanılan, ancak zamanla terk edilerek bakımsız kalan Ahmet Ağa Konağı'nın mirasçılarından Emrullah Kalkan, tehlikenin boyutlarına ve yasal çaresizliklerine dikkat çekerek yetkililere seslendi:

"Bizim bu evi aslına uygun şekilde onaracak maddi gücümüz yok. Ev tescilli olduğu için kendi başımıza sorumluluk alıp en ufak bir müdahalede bulunamıyoruz. İçinde kimse yaşamayınca ve Bitlis'in ağır kış şartları da buna eklenince bina ne yazık ki yıkılmaya başladı. Bu konu ile ilgili olarak Bitlis Belediyesi'ne ve İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü'ne defalarca dilekçe bıraktım, ancak bugüne kadar somut bir çözüm üretilmedi. Burası aktif bir yol, insanlar gidip geliyor. Düşecek herhangi bir taş büyük bir faciaya yol açabilir. Geçen gün birkaç taş düştü ve park halindeki araçlar ciddi zarar gördü. Başka can veya mal kayıplarının yaşanmaması için yetkililerden hukuki ve fiziki destek bekliyoruz. Devletimiz bu yapıya sahip çıkarak onaracaksa onarsın, eğer kurtarılamayacak durumdaysa ve canımızı tehdit ediyorsa yasal olarak yıkılsın."

Uzmanlar, Bitlis'teki tarihi yapı stokunun korunması için Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın "Proje ve Uygulama Yardımları" bütçesinin acilen bu bölgeye kanalize edilmesi ve miras hukuku anlaşmazlıklarında idarenin kolaylaştırıcı bir rol üstlenmesi gerektiğini vurguluyor.

Kadim medeniyetlere ev sahipliği yapan ve sayısız vakıf eserini topraklarında barındıran Bitlis, kültürel mirasını evrensel bir boyuta taşımak için önemli bir etkinliğe ev sahipliği yaptı. Bitlis Vakıflar Bölge Müdürlüğü ile Bitlis Eren Üniversitesi iş birliğinde gerçekleştirilen özel gezi programı kapsamında, dünyanın dört bir yanından üniversite eğitimi için kente gelen yabancı uyruklu öğrenciler, şehrin tarihi ve mimari dokusuyla yakından tanışma fırsatı buldu.

Kültür Varlıklarının Tanıtımı Yasal Bir Vizyon 5737 sayılı Vakıflar Kanunu ve ilgili koruma mevzuatı uyarınca, vakıf kültür varlıklarının sadece fiziki olarak restore edilip korunması değil; aynı zamanda yaşatılması, toplumsal hafızaya kazandırılması ve evrensel düzeyde tanıtılması devletin öncelikli görevleri arasında yer alıyor. Vakıflar Bölge Müdürlüğü'nün hayata geçirdiği bu vizyoner proje, yasal mevzuatın koruma ilkelerini sosyal bir tabana yayarak, farklı kültürlerden gelen gençlerin tarihi eserlerle doğrudan ve güçlü bir bağ kurmasını sağlıyor.

Sivil ve Dini Mimarinin Eşsiz Örnekleri İncelendi Uzman rehberler ve sanat tarihçileri eşliğinde gerçekleştirilen kapsamlı gezi programı, Bitlis'in mimari silüetini oluşturan en önemli vakıf eserlerini kapsadı. Öğrenciler, geleneksel taş işçiliğinin ve Osmanlı mimarisinin nadide örneklerinden olan Gazi Bey Camisi'nden başladıkları rotada sırasıyla; su ve ısıtma sistemleriyle dönemin mühendislik harikası sayılan Hüsrev Paşa Hamamı, kervan yollarının önemli duraklarından Şerifiye Hanı, ilim yuvası Hatibiye Medresesi, Alemder Camisi ve manevi atmosferiyle dikkat çeken Feyzullah Ensari Türbesi'ni ziyaret etti. Bu yapılar sadece dini veya ticari işlevleriyle değil, yüzyıllardır ayakta kalan strüktürel (taşıyıcı) özellikleriyle de öğrencilere aktarıldı.

"Amacımız Tarihi Dokuyu ve Evrensel Mirası Aktarmak" Gezi boyunca öğrencilere eşlik ederek yapıların mimari ve tarihi arka planı hakkında teknik bilgiler veren Bitlis Vakıflar Bölge Müdürlüğü yetkilisi Metin Akşit, tarihi mekanların farklı kültürlerden gelen gençler üzerinde büyük bir hayranlık ve olumlu etki bıraktığını vurguladı. Akşit, süreci şu sözlerle değerlendirdi:

"Bugün Bitlis Eren Üniversitesi'nde eğitim gören yurt dışından gelen öğrencilerimizi ağırlıyoruz. Önceliğimiz, Bitlis'in binlerce yıllık kültür varlıklarını ve vakıf geleneğini evrensel bir dille tanıtmaktı. Gazi Bey Camisi'nden başlayarak Hüsrev Paşa Hamamı, Şerifiye Hanı, Hatibiye Medresesi, Alemder Camisi ve Feyzullah Ensari Türbesi'ni kapsayan bir rota ile öğrencilere şehrin eşsiz tarihi ve kültürel dokusunu aktardık. Bu yoğun ve verimli turun ardından, şu an bulunduğumuz tarihi Hazo Han'da öğrencilerimizi ağırlayarak programımızı taçlandırdık."

Program sayesinde, Bitlis'in tarihi yapıları sadece birer turistik mekan olmaktan çıkarak, farklı coğrafyalara anlatılacak canlı birer kültürel elçiye dönüştü.