Belgede, Erzurum Müstahkem Mevki Kumandanı Şehzade Miralay Cemaleddin Efendi'nin izinli olarak İstanbul'a gittiği açıkça kayıt altına alınıyor. İlk bakışta sıradan bir izin işlemi gibi görünen söz konusu evrak, Osmanlı Devleti'nin son dönem askerî teşkilatı ve Erzurum'un stratejik konumu hakkında önemli ipuçları veriyor. Araştırmacı Taner Özdemir; 1919 yılının, Osmanlı Devleti için en kritik dönemlerden birisi olduğunu ifade ederek, 'Mondros Mütarekesi'nin ardından Anadolu'nun birçok bölgesi işgal tehdidi altındaydı. Doğu Anadolu'nun kilidi konumundaki Erzurum ise askerî ve siyasî gelişmelerin merkezinde bulunuyordu. Böyle bir süreçte şehrin en önemli askerî makamlarından birini yürüten kumandanın izinli olarak İstanbul'a gitmesi, dönemin resmî kayıtlarına geçirilmiş dikkat çekici bir gelişme olarak karşımıza çıkıyor' dedi.

Osmanlı Devleti'nin doğudaki en önemli savunma merkezi

Şehzade Miralay Cemaleddin Efendi, Osmanlı Hanedanı mensubu olmasının yanı sıra askerî kariyerinde Miralay (Albay) rütbesine kadar yükselmiş bir komutandı. I. Dünya Savaşı sırasında özellikle Galiçya Cephesi'nde görev yaptığı, disiplinli kişiliği ve askerî başarılarıyla tanındığı biliniyor. Savaşın ardından Erzurum Müstahkem Mevki Kumandanlığı görevine getirilen Cemaleddin Efendi, Osmanlı Devleti'nin doğudaki en önemli savunma merkezlerinden birinin sorumluluğunu üstlendi. Erzurum Müstahkem Mevki Kumandanlığı, yalnızca bir garnizon komutanlığı değildi. Şehri çevreleyen Aziziye, Mecidiye, Topdağı ve diğer tabyaların idaresi, savunma planlarının hazırlanması, tahkimatın korunması, mühimmat depolarının güvenliği ve askerî birliklerin sevk ve idaresi bu makam tarafından yürütülüyordu. Bu nedenle kumandanın şehirden geçici olarak ayrılması bile resmî yazışmalarla kayıt altına alınıyor ve ilgili makamlar bilgilendiriliyordu.

Millî Mücadele'nin başlangıcı arasında bir köprü

Şehzade Cemaleddin Efendi'nin adı, aynı yıl kurulan Rumeli Heyet-i Nasihası ile de anılmaktadır. Bazı tarihî çalışmalar ve hatıratlar, onun Millî Mücadele'nin ilk günlerinde Anadolu'ya geçerek Ankara Hükûmeti saflarında yer almayı düşündüğünü, dönemin önemli komutanlarının da kendisinden takdirle söz ettiğini aktarmaktadır. Bu yönüyle Cemaleddin Efendi, Osmanlı Devleti'nin son yılları ile Millî Mücadele'nin başlangıcı arasında köprü kuran dikkat çekici askerî şahsiyetlerden biri olarak öne çıkmaktadır. Araştırmacı Taner Özdemir, ulaştığı belgenin yalnızca bir izin kaydı olmadığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı: 'Arşivlerde bazen tek sayfalık bir belge, unutulmuş bir ismi yeniden tarih sahnesine çıkarabiliyor. Cemaleddin Efendi'ye ait bu evrak, hem Erzurum Müstahkem Mevki Kumandanlığı'nın işleyişini hem de Osmanlı'nın son dönem askerî yönetimini anlamamız açısından önemli bir kaynaktır. Aynı dosya grubunda yapılacak yeni araştırmalarla Cemaleddin Efendi'nin görev süresi, faaliyetleri ve Millî Mücadele'nin ilk aylarındaki rolüne ilişkin yeni belgelere ulaşılabileceğini düşünüyorum.'

'Yalnızca bir izin yazışmasını değil'

Taner Özdemir, Erzurum'a ilişkin Osmanlı arşiv belgeleri üzerindeki çalışmalarını sürdürdüğünü, her yeni belgenin şehrin askerî ve idarî tarihine ait bilinmeyen ayrıntıları ortaya çıkardığını ifade etti. Bugün Osmanlı Arşivi'nden çıkan bu tek sayfalık belge, yalnızca bir izin yazışmasını değil, tarih sayfalarında gölgede kalmış bir komutanı yeniden hatırlatıyor. Erzurum'un savunmasından sorumlu en önemli isimlerden biri olan Şehzade Miralay Cemaleddin Efendi, bu belge sayesinde yeniden araştırılmayı bekleyen tarihî şahsiyetler arasındaki yerini alıyor.

2 Eylül 2024 tarihinde sözleşmesi imzalanan ve 5 Eylül 2024'te yer teslimi yapılarak yenileme çalışmalarına başlanan camide kapsamlı bir yenileme gerçekleştirildi. Çalışmalar kapsamında iç duvarlarda sıva raspası yapılırken, çatıdaki sonradan eklenen unsurlar söküldü. Çatı sistemi özgün yapısına uygun şekilde yenilenerek ısı ve su yalıtımı ile kiremit imalatı tamamlandı.

Restorasyon sırasında orta tonozda gizli kalan freskler ilgili kurumların gözetiminde gün yüzüne çıkarıldı. Cami girişinde özgün mimari unsurlar ortaya çıkarılırken, iç mekânda tonoz ve kemer güçlendirme çalışmaları tamamlandı. Fresklerin korunmasına yönelik projeler Koruma Kurulu'nun onayıyla uygulanırken, iç ve dış cephede temizlik, derz, sıva ve akıtma işlemleri gerçekleştirildi. Yapı çevresinde drenaj ve kazı çalışmaları tamamlanarak özgün zeminler ortaya çıkarıldı. Duvar resimlerinin bulunduğu alanlarda koruma ve onarım çalışmaları yapılırken, iç mekânda döşeme imalatının da tamamlanmasıyla tescilli yapının restorasyonu sona erdi.

Restorasyonu tamamlanan Fetih Camii, düzenlenen törenle yeniden ibadete açıldı.

Programda Erzurum Müftüsü Yaşar Çapçı tarafından dua edildi. Yapılan duanın ardından tarihi Fetih Camii yeniden ibadete açıldı. Açılışın ardından protokol üyeleri camide incelemelerde bulunarak yenileme çalışmaları hakkında yetkililerden bilgi aldı.

Açılış programına Milli Eğitim Bakanı Prof. Dr. Yusuf Tekin, İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, Erzurum Valisi Aydın Baruş, AK Parti Erzurum Milletvekili Selami Altınok, Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, AK Parti Erzurum İl Başkanı İbrahim Başkanı, il protokolü ve çok sayıda vatandaş katıldı.

Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) ile Erzurum İl Milli Eğitim Müdürlüğü arasında, Erzurum Lisesinin köklü geçmişinin bilimsel yöntemlerle araştırılarak kayıt altına alınmasını amaçlayan 'Erzurum Lisesi Tarihinin Yazılması Projesi' kapsamında iş birliği protokolü imzalandı.

Hazırlanacak kitap ve albüm çalışmalarıyla Erzurum Lisesinin tarihsel mirasının gelecek nesillere aktarılmasını amaçlayan iş birliği protokolünün imza töreni, ETÜ Rektörlüğü Toplantı Salonu'nda gerçekleştirildi. Törene ETÜ Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak, Erzurum İl Milli Eğitim Müdürü Süleyman Ekici, Rektör Yardımcıları Prof. Dr. Ali Fatih Yetim, Prof. Dr. Ceren Sultan Elmalı ve Prof. Dr. Naim Ürkmez, Genel Sekreter Prof. Dr. Ahmet Dumlu, Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu ile Erzurum Lisesi Müdürü Ömer Coşkun katıldı.

Protokol kapsamında, Erzurum Lisesinin kuruluşundan günümüze uzanan tarihsel gelişimi arşiv belgeleri, sözlü tarih çalışmaları ve akademik araştırmalar doğrultusunda incelenecek. Elde edilen bilgi ve belgeler akademik ölçütler çerçevesinde değerlendirilerek kitap ve albüm haline getirilecek.

İş birliği doğrultusunda ETÜ, proje kapsamında akademik danışmanlık hizmeti sunacak; araştırma, kaynak tarama, veri toplama, analiz ve yazım süreçlerini bilimsel yöntemlerle yürütecek. Ayrıca hazırlanacak taslak metinler akademik hakem değerlendirmesinden geçirilerek çalışmanın bilimsel niteliği güvence altına alınacak.

Erzurum İl Milli Eğitim Müdürlüğü ise proje kapsamında gerekli kurumsal koordinasyonu sağlayacak, Erzurum Lisesi arşivine ve okul kayıtlarına erişim konusunda destek verecek. Mezunlar, emekli öğretmenler ve okul ile bağı bulunan kişilerle iletişim süreçlerinin yürütülmesine katkı sunacak olan Müdürlük, projenin tanıtımı ile yayımlanacak eserlerin basım ve dağıtım süreçlerinde de kurumsal destek sağlayacak.

Projenin koordinasyonu, ETÜ Edebiyat Fakültesi öğretim üyeleri Prof. Dr. Naim Ürkmez, Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu ve Prof. Dr. Uğur Akbulut ile Erzurum Lisesi yönetici ve öğretmenlerinden oluşan ortak yürütme kurulu tarafından gerçekleştirilecek.

Hazırlanacak kitap ve albümün, Erzurum Lisesinin köklü geçmişini bilimsel veriler ışığında kayıt altına almasının yanı sıra eğitim tarihi alanına katkı sunan kalıcı eserler arasında yer alması hedefleniyor. Tarafların onayının ardından tamamlanan çalışmalar basılı ve dijital ortamda kamuoyuyla paylaşılacak.

Trendyol Süper Lig'in yeni ekibi Erzurumspor FK, bu sezonki ilk yabancı transferini gerçekleştirdi. Mavi-beyazlı ekip, 28 yaşındaki stoper Nihad Mujakic ile 3 yıllık sözleşme imzaladı. Bu transferle birlikte Mujakic, kulüp tarihindeki 4. Bosna Hersekli futbolcu olarak kayıtlara geçti.

Mavi-beyazlı formayı daha önce Bosna Hersek'ten üç isim giymişti. Bunlardan ilki kaleci İbrahim Sehic'ti. Tecrübeli file bekçisi, 2018-2019 ve 2019-2020 sezonlarında Erzurumspor FK kalesini korurken, toplam 66 resmi maçta görev yaptı.

Erzurumspor FK'da oynayan Bosna Hersekli futbolcu ise santrfor Haris Harba. 2017-2018 sezonunda mavi-beyazlı ekipte forma giyen Harba, 14 resmi maçta görev alırken, 1 gol ve 1 asistlik katkı sağladı.

Kulüp tarihinde en fazla forma giyen Bosna Hersekli futbolcu ise orta saha oyuncusu Jasmin Scuk oldu. Deneyimli futbolcu, 2017-2018, 2018-2019 ve 2019-2020 sezonlarında Erzurumspor FK'da mücadele etti. Burada 96 resmi müsabaka oynayan Scuk, 10 gol, 3 asistle takımın önemli isimleri arasında yer aldı.

Kuzeydoğu Anadolu Kalkınma Ajansı hizmet binasında gerçekleştirilen imza törenine, KUDAKA Genel Sekreteri Oktay Güven, Erzurum Ekonomik ve Sosyal Kalkınma Kooperatifi Yönetim Kurulu Üyeleri Ergün Engin ve Erhan Çiftgül katıldı.

Proje kapsamında hazırlanacak fizibilite çalışmasıyla, Erzurum'un zengin tıbbi ve aromatik bitki biyoçeşitliliğinin katma değeri yüksek ürünlere dönüştürülmesine yönelik önemli bir yatırımın altyapısı oluşturulacak. Bu doğrultuda, yenilenebilir doğal kaynak ve biyokütle değer zincirini esas alan, yıllık 100 bin ton işleme kapasitesine sahip pilot bir biyoekonomi tesisinin teknik, ekonomik ve mali fizibilitesi ortaya konulacak.

Çalışma kapsamında; süperkritik CO ekstraksiyon teknolojisi başta olmak üzere Ar-Ge odaklı üretim süreçleri, yeşil ve dijital dönüşüm uygulamaları, dijital izlenebilirlik sistemleri ile Endüstri 4.0 entegrasyonunun tesise uyarlanabilirliği değerlendirilecek. Böylece tıbbi ve aromatik bitkilerden elde edilecek yüksek katma değerli ürünlerin üretim potansiyeli analiz edilerek yatırım yol haritası oluşturulacak.

Fizibilite çalışmasıyla ayrıca Erzurum'da doğal olarak yetişen kuşburnu, ışkın, yabani kekik ve meyan kökü başta olmak üzere 15 stratejik tıbbi ve aromatik bitkinin üretici envanteri hazırlanacak. Kooperatif modeliyle sürdürülebilir bir hammadde tedarik zinciri oluşturulması hedeflenirken, üretilecek ürünlerin Avrupa Birliği, Orta Doğu ve Uzak Doğu pazarlarına yönelik ihracat stratejileri de fizibilite raporunda detaylı şekilde ortaya konulacak.

Projenin tamamlanmasıyla birlikte Erzurum'un sahip olduğu biyolojik zenginliğin ekonomik değere dönüştürülmesine, kırsal kalkınmanın desteklenmesine, yerel üreticilerin gelir düzeyinin artırılmasına ve bölgenin biyoekonomi alanındaki rekabet gücünün güçlendirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor. Ayrıca yeşil dönüşüm, sürdürülebilir üretim ve yüksek katma değerli sanayi yatırımlarına yönelik yeni girişimlerin önünün açılması bekleniyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yayımlanan '2026 Yılı Birinci Altı Ayı Sonu Kültür Varlıkları Katkı Payı Aktarılan Projeler' listesinde Erzurum'a ilişkin veriler de yer aldı. Rapora göre, 2005 yılından 2026'nın ilk altı ayı sonuna kadar kentte kültür varlıkları katkı payı kapsamında toplam 76 milyon 927 bin 726 lira gelir elde edildi.

Kent genelinde tarihi yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla yürütülen restorasyon ve proje çalışmalarına bugüne kadar toplam 51 milyon 636 bin 618 lira kaynak aktarıldı. Raporda, Oltu Kilisesi, Harput Kapı, Osman Efendi Camii, Engüzekkapı Kalesi, Atatürk Evi, Fethi Camii, Şükrü Döküş Kilisesi ile Tortum Bağbaşı Haho Kilisesi gibi çok sayıda tarihi yapıya yönelik restorasyon ve proje çalışmalarının yer aldığı belirtildi.

Öte yandan 2026 yılının ilk altı ayında Erzurum'da kültür varlıkları katkı payı kapsamında 10 milyon 496 bin 826 lira gelir tahsil edilirken, dönem sonu itibarıyla hesapta 19 milyon 460 bin 167 lira ödenek bulunduğu kaydedildi.

Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörlük Binasında İl Millî Eğitim Müdürü Süleyman Ekici ile Erzurum Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Bülent Çakmak tarafından imzalandı. Protokol kapsamında, Erzurum Lisesinin kuruluşundan günümüze uzanan tarihî serüveni bilimsel yöntemlerle araştırılarak kayıt altına alınacak. Erzurum Teknik Üniversitesi tarafından okulun eğitim geleneği, kurumsal gelişimi ve önemli mezunlarını kapsayan kapsamlı bir tarih albümü hazırlanırken; Erzurum Lisesi tarafından mezunlar, emekli öğretmenler ve okulun hafızasında önemli yeri bulunan isimlerle sözlü tarih görüşmeleri gerçekleştirilecek.

Bu görüşmelerden elde edilen veriler akademik yazım ilkeleri doğrultusunda değerlendirilerek Erzurum Lisesinin tarihini anlatan kitap yine Erzurum Lisesi tarafından kaleme alınacak. Hazırlanacak albüm ve kitap, akademik danışmanlık sürecinden geçirilerek her iki kurumun onayının ardından kamuoyuyla buluşturulacak.

Konu ile ilgili Erzurum İl Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından yapılan paylaşımda, 'Böylece Erzurum'un köklü eğitim mirasını belgeleyen, gelecek nesillere ışık tutacak kalıcı ve bilimsel bir eser eğitim dünyasına kazandırılmış olacak. Şehrimizin eğitim tarihine önemli katkılar sunacak bu anlamlı iş birliğinin hayırlı olmasını diliyoruz' denildi.

Çocukların Erzurum'un kültürel ve mimari mirasını tanımalarını, yaşadıkları kentin tarihsel ve kültürel değerlerine ilişkin farkındalık kazanmalarını ve kültürel mirasın korunmasına yönelik bilinç geliştirmelerini amaçlayan proje kapsamında gerçekleştirilen çalışmalar, açılan sergide ziyaretçilerle buluştu. Serginin açılış programına ETÜ Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Naim Ürkmez, Erzurum İl Kültür ve Turizm Müdürü Ahmet Yer, akademisyenler ve çok sayıda aile katıldı.

Proje süresince 10-12 yaş grubundaki çocuklar, alan gezileri, gözlem çalışmaları ve farklı disiplinleri bir araya getiren uygulamalı etkinliklerle Erzurum'un kültürel ve mimari mirasını yerinde inceleme fırsatı buldu. Katılımcılar, yaşadıkları kenti keşfederken edindikleri deneyimleri çeşitli sanatsal çalışmalarla ifade ederek sergide ziyaretçilerin beğenisine sundu.

Serginin açılışında konuşan Proje Yürütücüsü Dr. Öğr. Üyesi İmran Kavaz Altun, projenin temel amacının çocukların yaşadıkları kentin kültürel mirasını tanımalarını, anlamalarını ve bu mirasın korunmasına yönelik bilinç kazanmalarını sağlamak olduğunu belirtti.

Proje süresince çocuklarla birlikte Erzurum'un kültürel ve mimari mirasının izini sürdüklerini ifade eden Kavaz Altun, sergide yer alan çalışmaların çocukların gözlem, deneyim ve hayal güçlerinin somut bir yansıması olduğunu dile getirerek, 'Bu sergiyle çocuklarımızın kültürel mirasa nasıl baktıklarını ve bu süreçte neler kazandıklarını ziyaretçilerimizle paylaşma fırsatı bulduk. Çocuklarımızın ortaya koyduğu çalışmalar, kültürel mirasın tanınması, korunması ve gelecek nesillere aktarılması konusunda farkındalık oluşturulmasına önemli katkı sağlayacaktır' diye konuştu.

Erzurum Valisi Aydın Baruş, restorasyon çalışmalarında artık sona gelinen tarihi Fetih Camii'nde kapsamlı incelemelerde bulunuyor. Şehrin önemli kültürel ve dini miraslarından biri olan asırlık yapıda, geçici kabul öncesi yürütülen son aşama çalışmaları idari yetkililer tarafından bizzat yerinde takip ediliyor.

"Gelecek Nesillere Aktarılması Büyük Önem Taşıyor" Gerçekleştirilen saha ziyaretinde, Erzurum Rölöve ve Anıtlar Müdürü Tümer Eslek'ten projenin teknik detayları hakkında bilgi alan Vali Aydın Baruş, caminin tarihi ve kültürel dokusunun özenle korunarak gelecek nesillere aktarılmasının önemine dikkat çekti. Restorasyon çalışmalarının büyük bir titizlikle sürdürüldüğü Fetih Camii'nde gerçekleştirilen incelemelerde, yapının mevcut fiziki durumu ile devam eden hassas işlemler uzman ekipler eşliğinde değerlendiriliyor.

Geniş Katılımlı İnceleme Heyeti Tarihi alandaki incelemeleri esnasında Vali Aydın Baruş'a idari ve akademik yönden güçlü bir heyet eşlik ediyor. Heyette; Vali Yardımcıları Ahmet Özdemir ve Mustafa Berk Çelik, Erzurum Teknik Üniversitesi İnşaat Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Dilek Okuyucu, Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığı Müdür Vekili Ömer Ebren ve Yakutiye İlçe Müftüsü Selim Şahin yer alarak tarihi eserin ihyasına yönelik süreci yakından inceliyor.

Yakutiye ilçesi İbrahim Paşa Mahallesi'nde bir sokakta kanalizasyon hattı yenilemesi yapan ESKİ ekipleri, önce mezar taşı benzeri kalıntılarla karşılaştı. Ardından 3 adet top mermisi olduğu tahmin edilen mühimmatı fark edip çalışmalarını durduran personel, güvenlik önlemi alıp güvenlik güçlerini aradı.

İhbar üzerine kazı alanına gelen polis ekipleri mühimmatların patlama ya da benzeri bir risk taşımadığını tespit etti. Polis, meraklı vatandaşları olay yerinden uzaklaştırmak için sık sık çağrıda bulunurken, mahalle sakinleri daha önce de benzer mühimmat parçalarının bulunduğunu dile getirdi.

Kazıda çıkan 3 adet mühimmat incelemek üzere kazı alanından alınarak laboratuvara götürüldü. Aynı kazıda ortaya çıkan kalıntıların incelenmesi için Müze Müdürlüğü'ne de bilgi verildi.

Olayla ilgili inceleme ve araştırma devam ediyor.

Sultan III. Ahmet döneminde, 1720 yılında Erzurumlu Bakırcı Hacı Mustafa isimli hayırseverin vasiyeti üzerine inşa edilen Bakırcı Camii, yaklaşık üç yıllık eğitimin ardından hafızlıklarını tamamlayan 6 öğrencinin mezuniyetine ev sahipliği yaptı. Bakırcı Camii Müezzin-Kayyımı Mehmet Tebeşir'in öncülüğünde oluşturulan kursta eğitimlerini tamamlayan Abdussamet Karslı, Latif Karadaş, Erkan Uygur, Alperen Çelebi, İbrahim Harmandar ve Salih Çelik mezuniyet belgelerini aldı.

Tarihi camide 20 Haziran 2026 günü öğle namazı öncesinde gerçekleştirilen mezuniyet programına; Büyükşehir Belediye Başkan Vekili İbrahim Elen, İl Müftüsü Yaşar Çapçı, Yakutiye İlçe Müftüsü Selim Şahin, Valilik Basın Müdürü Ahmet Polat, Ebu İshak Vakfı Başkanı Dr. Mahmut Yılmaz, Palandöken Kızılay Şube Başkanı Muhammed İkbal Çiçek, çok sayıda Diyanet görevlisi, STK temsilcisi ve yaklaşık 300 kişilik cemaat katıldı.

Organizesini ve sunuculuğunu Bakırcı Camii İmam-Hatibi Ömer Turhan'ın programda Lalapaşa Camii İmam-Hatibi Ali Turhan ile Çat Müftülüğü Yarmak Mahallesi Camii İmam-Hatibi Abdurrahman Polat tarafından Kur'an-ı Kerim tilaveti gerçekleştirildi. Yakutiye İlçe Müftüsü Selim Şahin'in selamlama konuşmasının ardından İl Müftüsü Yaşar Çapçı, hafızlığın önemini anlatarak dua etti.

Tören sonunda mezun olan hafızlara Yakutiye İlçe Müftülüğü ve hayırseverler tarafından çeşitli hediyeler verildi. Katılımcılara kavurma, pilav, tatlı ve ayran ikram edilen program, hatıra fotoğrafı çekimiyle sona erdi.

İspir Aksu Vadisi'nden yola çıkan göçerler, Kaçkar Dağları ve Yedigöller bölgesinin dik yamaçlarını aşarak büyükbaş hayvanlarını yüksek rakımlı yaylalara ulaştırdı.

Karlı tepelerde belgesellik mücadele

Bölge halkının hayvancılık faaliyetlerini devam ettirmek adına her yıl geleneksel olarak gerçekleştirdiği göçte, hayvanlar kışlaklardan çıkarılarak Öküzün Dağı Yaylası'na doğru zorlu bir yolculuğa uğurlandı. Yaklaşık 3 ay boyunca yaylada kalacak olan sürüler, karlı tepeleri ve zorlu patikaları aşarken doğa belgesellerini aratmayan görüntüler oluşturdu. Dik yamaçlar ve olumsuz hava şartları nedeniyle göçerler, zorlu yolculuk esnasında bir geceyi dağda konaklayarak geçirmek zorunda kaldı. Karlı kaplı yüksek kesimlerde yolda kalan ve bitkin düşen bazı hayvanlar ise sahiplerinin yoğun çabası ve ilk müdahaleleriyle kurtarılarak yeniden yürütüldü.

Dağcı Bülent Erkan da eşlik etti

Geleneksel göçün bu yılki etabına, bölge coğrafyasını yakından tanıyan profesyonel dağcı Bülent Erkan da katıldı. Göçerlerle birlikte tüm rotayı yürüyen ve zor şartlarda kalan hayvanların kurtarılmasına destek veren Erkan, yüzyıllık bu göç geleneğinin zorluğunu ve kültürel değerini yerinde fotoğraflayarak kayıt altına aldı. Bölge halkı, ata yadigarı bu zorlu yaylacılık geleneğini her türlü tabiat şartına rağmen gelecek nesillere aktarmaya kararlı olduklarını belirtti.

Erzurum'un Şenkaya ilçesine bağlı Evbakan (Somon) Mahallesi'nde bulunan ve 9. yüzyıldan kaldığı bilinen Solomon Kalesi, acil olarak restore edilerek turizme kazandırılmayı bekliyor. Tarihi kaynaklarda manastır ve Solomon Kalesi olarak anılan yapının içerisinde taş mezarlar, dini figürlerin yer aldığı duvar resimleri ve kilise dönemine ait çok sayıda tasvir bulunuyor. Ancak zaman içerisinde bu eşsiz eserlerin büyük bölümü zarar görürken, özellikle mağara içerisinde bulunan Hz. Meryem ve din adamlarına ait resimlerin önemli ölçüde tahrip edildiği, yazı ve figürlerin ise büyük kısmının okunamaz hale geldiği görülüyor. Yaklaşık 1100 yıllık köklü geçmişe sahip kale günümüze kadar ulaşmasına rağmen yapıya çıkan tarihi yollar ve merdivenler büyük ölçüde yıkılıyor. Kaleye ulaşım, günümüzde yalnızca oldukça yıpranmış ahşap merdivenlerle sağlanabiliyor.

"Bilinçsiz Tahribat Nedeniyle Eserler Zarar Görmüş" Tarihi yapının acilen korunması gerektiğine dikkat çeken mahalle sakinlerinden Selçuk Vural, endişelerini dile getiriyor. Vural, "Burası 9. yüzyıldan kalma manastır ya da Solomon Kalesi olarak biliniyor. İçerisinde Hz. Meryem'e ait olduğu söylenen resimler ve din adamlarının tasvirleri bulunuyor. Ancak bilinçsizce yapılan tahribatlar nedeniyle bu eserler büyük zarar görmüş. Buranın restore edilerek turizme kazandırılmasını istiyoruz," dedi.

"Gelecek Nesillere Aktarılmasını Bekliyoruz" Evbakan Mahallesi sakinlerinden İrfan Uçak ise, tarihi yapının bölge turizmine sağlayacağı katkıları vurguluyor. Uçak, "Manastırımızın ve kalemizin restore edilip turizme açılmasını istiyoruz. Bu tarihi mirasın gelecek nesillere aktarılması için gerekli çalışmaların yapılmasını bekliyoruz," diye konuştu.

Bölge halkı, Şenkaya'nın en önemli tarihi değerleri arasında gösterilen Solomon Kalesi'nin uzman ekiplerce restore edilerek hem korunmasını hem de yerli ve yabancı turistlerin ziyaretine güvenli bir şekilde açılmasını talep ediyor. Böylece bu benzersiz tarihi yapının ilçe turizmine ve bölge ekonomisine ciddi bir katkı sunacağı belirtildi.

Ziyarette, Türkiye Muharip Gaziler Derneği Erzurum Şube Başkanı Salih Mesci, müzeyi gezdirerek sergilenen eserler hakkında bilgi verdi. Mesci, müzenin Kore Savaşı ve Kıbrıs Barış Harekâtı başta olmak üzere Türk milletinin kahramanlık destanlarını gelecek nesillere aktarmak amacıyla kurulduğunu belirtti.

Müzede Kore Harbi ve Kıbrıs Barış Harekâtı'nın yanı sıra Çanakkale Savaşı ve Sakarya Meydan Muharebesi'ne ait toplam 100 fotoğrafın yer aldığını ifade eden Mesci, fotoğrafların Genelkurmay Başkanlığı'ndan temin edildiğini ifade eden Başkan Mesci, 'Tarihe isimlerini altın harflerle yazdıran kahramanlarımızı gelecek nesillere aktarmak amacıyla bu müzeyi kurduk. Amacımız genç kuşaklara vatan ve bayrak sevgisini aşılamak, gazilik ve şehitlik bilincini kazandırmaktır. Öğrencilerimizi derneğimizde ağırlayarak tarihi belgeler ve fotoğraflar eşliğinde bilgilendiriyoruz. Bu anlamlı ziyaretlerinden dolayı Erzurum Kent Konseyi'nin kıymetli kurul üyelerine teşekkür ediyorum.' dedi.

'Şehit ve Gazilerimiz Milletimizin Gönlünde Müstesna Bir Yere Sahiptir'

Ziyaret sırasında duygusal anlar yaşanırken, Erzurum Kent Konseyi Başkanı Hüseyin Tanfer de Türkiye Muharip Gaziler Derneği Erzurum Şube Başkanı Salih Mesci'ye misafirperverliğinden dolayı teşekkür etti.

Şehit ve gazilerin milletin en kıymetli değerleri olduğunu vurgulayan Başkan Tanfer, 'Aziz şehitlerimizin emanetine sahip çıkmak, gazilerimize minnettarlığımızı ifade etmek ve onların kıymetli ailelerinin her zaman yanında olmak en temel görevlerimizden biridir. En büyük ilham kaynağımız olan şehit ve gazilerimizin destansı mücadeleleri hiçbir zaman unutulmayacaktır. Şehit ve gazilerimiz milletimizin gönlünde müstesna bir yere sahiptir. Bu vatan uğruna canlarını ortaya koyan başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları olmak üzere tüm aziz şehitlerimizi ve ebediyete irtihal eden gazilerimizi rahmet, minnet ve şükranla anıyor, hayatta olan gazilerimize ve ailelerine sağlıklı, huzurlu ve uzun ömürler diliyorum.' ifadelerini kullandı.

Ziyaretin sonunda Türkiye Muharip Gaziler Derneği Erzurum Şube Başkanı Salih Mesci, günün anısına Erzurum Kent Konseyi Başkanı Hüseyin Tanfer'e dernek flamasını takdim etti.

Babalar Gününü de kutlayan Başkan Tanfer, 'Kent Konseyi olarak başta şehitlerimizin emaneti kıymetli babalarımız ve kahraman gazilerimiz olmak üzere, görevleri başında ve ailelerinin yanında özveriyle hayatlarına yön veren tüm babalara sağlık, mutluluk ve huzur dolu bir ömür diliyor, Ebediyete yolcu ettiğimiz babalarımızı da rahmetle anıyorum.' dedi.

Kentsel dönüşümde Türkiye'ye rol model olan Erzurum Büyükşehir Belediyesi, "Korunan Tarih Dönüşen Şehir" vizyonuyla 14. yüzyıldan kalma tarihi kümbeti yeniden gün yüzüne çıkarıyor. Şehrin dört bir yanında aralıksız sürdürülen kentsel dönüşüm ve tarihi miras koruma çalışmalarına bir yenisi daha ekleniyor. Ahi Toman Baba Kümbeti için hazırlanan kapsamlı restorasyon projeleri tamamlanarak sahada ihya çalışmaları hızla başlıyor. Hayata geçirilen bu değerli hamleyle tarihi kümbet, yıllarca çevresini kapatan plansız yapıların gölgesinden kurtarılarak kentin yenilenen tarihi dokusuna güvenle kazandırılıyor.

Sadece Bir Restorasyon Değil, Hafızayı Koruma Hamlesi Erzurum Büyükşehir Belediyesi'nin yürüttüğü bu çalışmalar yalnızca bir yapının onarımından ibaret olmuyor; tarihi mirasın korunması ile kentsel dönüşüm anlayışı aynı potada buluşuyor. İl genelinde 19 farklı bölgede, 22 etapta toplam 7,5 milyon metrekarelik alanda yürütülen dönüşüm projeleri, tarihi eserlerin restorasyonuyla bütünleşik bir anlayışla devam ediyor. 14. yüzyılda Erzurum'da Ahilik teşkilatını kuran ve bölgedeki esnaf ile sanatkârları tek çatı altında birleştiren Ahi Toman Baba adına inşa edilen bu kümbet, Anadolu Selçuklu ve Türk-İslam mimarisinin kentteki en kıymetli eserlerinden birini temsil ediyor.

"Ecdadımızın Emanetlerini Geleceğe Taşıyoruz" Ahi Toman Baba Kümbeti'nin restorasyonu, şehrin tarihi kimliğine ve kentsel dönüşüm vizyonuna verilen en güçlü cevaplardan biri olarak öne çıkıyor. Süreci bizzat yakından takip eden Erzurum Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen, çalışmalarla ilgili değerlendirmelerde bulunarak, "Kadim şehrimizin tarihi ve kültürel mirasını korumak, ecdadımızın emanetlerini geleceğe taşımak adına çalışmalarımızı sürdürüyoruz. Ahilik teşkilatının Erzurum'daki en önemli temsilcilerinden Ahi Toman Baba'nın hatırasını yaşatan Ahi Toman Baba Kümbeti, yürüttüğümüz restorasyon çalışmalarıyla yeniden ayağa kaldırılıyor," kaydetti.

Bugüne dek 6 bin 500 bina ve ticari alanın yıkılarak dönüştürüldüğü, 5 bin sosyal konutun inşa edildiği şehirde dönüşüm projeleri, kadim mirası da tek tek ayağa kaldırıyor. Restorasyon tamamlandığında, asırlık eserin şehrin güçlenen misyonunda tarihi kimliğiyle hak ettiği yeri alması bekleniyor. Başkan Sekmen, bütünleşik vizyonu özetleyerek, "Bizler; geçmişin izlerini geleceğe taşıyor; Erzurum'umuzun medeniyet birikimini, tarihi ve kültürel değerlerini koruyarak yarınlara emanet ediyoruz. Her taşında bir hatıra, her köşesinde bir medeniyet izi bulunan Erzurum'umuzun tarihi mirasını yaşatmaya devam edeceğiz," diyerek sözlerini noktaladı.

Erzurum'un turizm potansiyelini daha görünür hale getirmeyi ve kültürel mirasını etkinlik temelli turizm anlayışıyla güçlendirmeyi amaçlayan projeler, ilin sürdürülebilir turizm gelişimine önemli katkılar sunacak.

İmzalanan ilk proje çerçevesinde Erzurum'un tüm ilçelerini kapsayan kapsamlı bir turizm envanteri hazırlanacak. Teknik destek sürecinde ilin doğal, tarihi ve turistik değerleri detaylı şekilde kayıt altına alınarak dijital ve basılı envanter oluşturulacak. Hazırlanacak envanter çalışması; kamu kurumları, özel sektör temsilcileri ve sivil toplum kuruluşlarının kullanımına sunularak Erzurum'un turizm planlamasına önemli bir veri altyapısı sağlayacak. Böylece kentin turistik çekiciliklerinin daha etkin tanıtılması ve destinasyon tercihlerinde Erzurum'un daha fazla öne çıkması hedefleniyor.

Sözleşmesi imzalanan ikinci proje ise Erzurum'un sahip olduğu tarihsel ve kültürel mirasın turizm perspektifiyle yeniden değerlendirilmesine odaklanıyor. Özellikle Milli Mücadele'nin önemli dönüm noktalarından biri olan Erzurum Kongresi'nin 107. yılı kapsamında gerçekleştirilecek 23 Temmuz Erzurum Kongresi Sempozyumu'nun profesyonel bir yaklaşımla planlanması amacıyla içerik geliştirme, program yönetimi ve konuşmacı planlaması alanlarında uzman danışmanlık hizmeti sağlanacak.

90 gün sürecek teknik destek çalışmalarıyla Erzurum'un ulusal düzeyde görünürlüğünün artırılması, kültür turizmi alanındaki marka değerinin güçlendirilmesi ve etkinlik temelli turizm faaliyetlerinin geliştirilmesi amaçlanıyor.

KUDAKA tarafından desteklenen iki proje sayesinde Erzurum'un kültürel ve turistik değerlerinin daha etkin şekilde tanıtılması, kentin rekabet gücünün artırılması ve yerel ekonominin canlandırılmasına katkı sunulması hedefleniyor. Bu çalışmalar aynı zamanda Erzurum'un sürdürülebilir turizm hedeflerine ulaşmasında önemli bir kilometre taşı olacak.

Kurtuluş Savaşı'nı başlatan komutanların arasında yer alarak Doğu Cephesi'nde gösterdiği başarılarla Türk tarihinin önemli isimlerden birisi olan Kazım Karabekir Paşa'nın kızı Timsal Karabekir, ziyaret ettiği Erzurum'da sevgi seliyle karşılandı.

İşadamı Muammer Cindili tarafından misafir edilen Timsal Karabekir ile tanışmak ve sohbet etmek isteyen davetliler de heyecanlı anlar yaşadı. Bu arada Timsal Karabekir'e verilen hediyeler içinden birisi herkesi olduğu gibi onu da sevindirdi. Erzurum Teknik Üniversitesi'nden Prof. Dr. Murat Küçükuğurlu'nun hediye ettiği Erzurum Hürsöz Gazetesi'nin 24 Haziran 1960 tarihli nüshasında 'Mesut bir nikah' başlıklı kupüründe, Timsal Hanım'ın nikah haberi dile getiriliyor.

Elektrik dağıtım sektöründeki tarihi mirası koruma amacıyla faaliyetlerini sürdüren müze, sektör paydaşlarının katkılarıyla büyümeye devam ediyor. Müzeye kazandırılan tarihi eserler, elektrik altyapısının gelişim sürecine ışık tutan önemli parçalar arasında yer alıyor. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Aras EDAŞ Genel Müdürü Fikret Akbaş, şu ifadeleri kullandı: 'Elektrik altyapısının geçmişine dair önemli bir mirası korumayı ve gelecek nesillere aktarmayı hedefliyoruz. Müzemize kazandırılan her eser, sektörümüzün tarihsel gelişimine ışık tutarken ziyaretçilerimize de kapsamlı bir deneyim sunuyor. Bu tür katkılar sayesinde müzemiz her geçen gün daha da zenginleşiyor.'

Akbaş ayrıca, müzenin her geçen gün daha fazla ziyaretçiye ulaştığını belirterek, elektrik dağıtım sektörünü ortak bir tarih bilinci etrafında buluşturan bu yapının kültürel açıdan önemli bir görev üstlendiğini ifade etti.

Osmanlı Türkçesi ve Fransızca Yazılı Tarihi Elektrik Sayacı Dikkat Çekiyor

Müzeye kazandırılan en dikkat çekici eserlerden biri ise üzerinde 'Société Anonyme Turque d'lectricité' ibaresi bulunan tarihi elektrik sayacı oldu. Türkiye'de elektrik hizmetlerinin ilk dönemlerine ait önemli bir eser niteliği taşıyan sayaç, 1925 yılında faaliyet gösteren İstanbul Gaz ve Elektrik Türk Anonim Şirketi tarafından üretildi.

Özel Aras EDAŞ Müzesi, yıl boyunca düzenlediği etkinliklerle her yaştan ziyaretçinin ilgisini çekiyor. Öğrencilere yönelik etkinlikler sayesinde genç nesiller elektrik tarihi, enerji altyapısı ve teknolojik gelişmeler hakkında bilinçlenme fırsatı buluyor. Elektrik altyapısının tarihsel gelişimini gözler önüne seren müze; geçmiş dönemlere ait ekipmanlar, ölçüm cihazları ve sektörel objelerle ziyaretçilerine benzersiz bir deneyim sunuyor.

Müze sanal tur ile de ziyaret edilebiliyor

Elektrik tarihine dair birçok eseri bünyesinde barındıran Özel Aras EDAŞ Müzesi, hafta içi 08.00 - 17.00 saatleri arasında ücretsiz olarak ziyaret edilebiliyor.

Müze ayrıca ziyaretçilerine sanal tur imkânı da sunuyor. Panoramik olarak hazırlanan sanal tur uygulaması sayesinde ziyaretçiler müzeyi dijital ortamda da keşfedebiliyor.

Gerçekleşen görüşmede; Atatürk Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren 'Barbara Frischmuth' Avusturya Kütüphanesinin mevcut çalışmaları, kültürel diplomasiye sunduğu katkılar ve gelecekte hayata geçirilmesi planlanan ortak projeler ele alındı. Türkiye ile Avusturya arasında kültür, bilim ve eğitim alanlarında geliştirilebilecek iş birliklerinin değerlendirildiği görüşmede, üniversiteler arası etkileşimin artırılmasının önemine vurgu yapıldı.

Ziyarette konuşan Rektör Prof. Dr. Ahmet Hacımüftüoğlu, Atatürk Üniversitesinin yalnızca bilimsel üretim alanında değil, kültürel etkileşim ve uluslararası akademik dayanışma konusunda da güçlü bir vizyona sahip olduğunu ifade etti. Üniversite bünyesinde kurulan 'Barbara Frischmuth' Avusturya Kütüphanesinin iki ülke arasındaki kültürel bağların gelişmesine önemli katkılar sunacağını belirten Hacımüftüoğlu, şunları söyledi: 'Üniversiteler, yalnızca bilgi üreten kurumlar değil; aynı zamanda kültürler arasında köprü kuran yapılardır. Avusturya ile kurduğumuz bu anlamlı iş birliği, öğrencilerimizin ve akademisyenlerimizin uluslararası kültürel birikime erişimini güçlendirecek, bilimsel ve sosyal etkileşimi daha ileri bir noktaya taşıyacaktır. Atatürk Üniversitesi olarak, evrensel akademik değerleri merkeze alan her türlü iş birliğini önemsemeye devam ediyoruz.'

Müdür Neureiter: 'Avusturya kütüphanesi kültürel iletişim açısından önemli bir merkez olacak'

Avusturya Kültür Ofisi İstanbul Müdürü Silvia Neureiter ise Atatürk Üniversitesinin uluslararası iş birliklerine açık yaklaşımından duydukları memnuniyeti dile getirerek, Erzurum'da faaliyet gösteren Avusturya Kütüphanesinin kültürel iletişim açısından önemli bir merkez olacağını ifade etti. Neureiter, kütüphane aracılığıyla öğrencilerin Avusturya edebiyatı, dili, tarihi ve kültürü hakkında daha kapsamlı kaynaklara erişim sağlayacağını belirterek, gerçekleştirilecek ortak etkinliklerin iki ülke arasındaki kültürel yakınlaşmaya katkı sunacağını kaydetti.

Avusturya Dışişleri Bakanlığı Yurt Dışındaki Avusturya Kütüphaneleri Birimi Başkanı Elisabeth Marinkovic de dünya genelinde faaliyet gösteren Avusturya kütüphanelerinin kültürel etkileşim açısından önemli görevler üstlendiğini ifade ederek, Atatürk Üniversitesinde oluşturulan yapının örnek bir iş birliği modeli olduğunu vurguladı. Marinkovic, akademik ve kültürel faaliyetlerin önümüzdeki süreçte daha da çeşitleneceğini belirtti.

Samimi bir atmosferde gerçekleşen ziyaret, karşılıklı hediye takdimi ve hatıra fotoğrafı çekiminin ardından sona erdi.

Güzel, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı dolayısıyla bir mesaj yayınladı. Emperyalist güçlerin 'hasta adam' olarak nitelendirdikleri İmparatorluğun tamamen tarih sahnesinden silinmesini bekledikleri o karanlık günlerde, bağımsızlık meşalesinin hiçbir zaman sönmeyeceğini tüm dünyaya ilan etmek amacıyla 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkan Mustafa Kemal ve silah arkadaşlarının başlattığı kutlu yürüyüşün, aziz milletimizin geleceğini değiştiren en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu ifade eden ER-VAK Başkanı Güzel, açıklamasında şu görüşlere yer verdi: 'Bir milletin yeniden dirilişinin sembolü olan 19 Mayıs 1919, yalnızca bir tarih değil; aynı zamanda inancın, azmin, fedakârlığın ve bağımsızlık aşkının bütün dünyaya ilan edildiği tarihi bir şahlanışın adıdır. İşgal altındaki bir vatanda umutların tükenmeye yüz tuttuğu, milletimizin geleceğine dair karanlık senaryoların yazıldığı bir dönemde Mustafa Kemal ve arkadaşları, Samsun'dan Anadolu'ya umut, cesaret ve iman taşımıştır.

Başlatılan Millî Mücadele hareketiyle emperyalist güçlerin tüm hesapları bozulmuş, milletimizin bağımsızlık iradesi karşısında hiçbir işgal planının başarıya ulaşamayacağı tüm dünyaya gösterilmiştir. Aziz milletimiz, birlik ve beraberlik içerisinde verdiği destansı mücadeleyle esareti asla kabul etmeyeceğini ortaya koymuş; 'Ya istiklal ya ölüm' anlayışıyla tarihe altın harflerle yazılan büyük bir kurtuluş destanı meydana getirmiştir.

Mustafa Kemal Atatürk ve dava arkadaşları, yalnızca Türk milletinin geleceğini değiştirmekle kalmamış, aynı zamanda bağımsızlık mücadelesi veren birçok mazlum millete de ilham kaynağı olmuştur. Samsun'da yakılan bağımsızlık meşalesi kısa sürede Anadolu'nun dört bir yanına yayılmış, milletimizin sarsılmaz iradesiyle Türkiye Cumhuriyeti'nin temelleri atılmıştır.

19 Mayıs'ın gençliğe armağan edilmiş olması ise son derece anlamlıdır. Çünkü gençler, bir milletin geleceği, umudu ve en büyük güvencesidir. Atatürk'ün Türk gençliğine duyduğu güven, bugün de bizlere yol göstermeye devam etmektedir. Gençlerimizin milli ve manevi değerlerine sahip çıkan, vatanını seven, çalışkan ve bilinçli bireyler olarak yetişmesi, ülkemizin yarınları açısından büyük önem taşımaktadır.

Bu vesileyle 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı'nı en içten duygularımla kutluyor; başta Gazi Mustafa Kemal Atatürk olmak üzere, bağımsızlık mücadelemizin tüm kahramanlarını, aziz şehitlerimizi ve kahraman gazilerimizi rahmet, minnet ve şükranla anıyorum. Ruhları şad, mekânları cennet olsun.'