Gümüşhane'nin merkeze bağlı Dumanlı köyü sınırları içerisinde yer alan ve Doğu Karadeniz'in en önemli kültürel mirasları arasında gösterilen Santa Harabeleri, tarihi dokusu, doğal güzellikleri ve sisler arasındaki etkileyici atmosferiyle ziyaretçilerini kendine hayran bırakıyor. Vadinin üzerine çöken yoğun sis bulutlarının arasından yükselen tarihi taş yapılar, gelen konuklara adeta masalsı bir manzara sunuyor.

2863 Sayılı Kanun ve Yüksek Mahkeme Kararları Işığında Koruma Kimi kaynaklara göre 17. yüzyılda, kimi kaynaklara göre ise çok daha eski dönemlerde kurulan Santa Harabeleri, 7 mahalleden oluşan tarihi yerleşim yapısıyla dikkat çekiyor. Bölgede yer alan tek ve iki katlı geleneksel taş evler, kiliseler, okullar ve çeşmeler yüzyıllardır ayakta kalarak geçmişin izlerini günümüze taşıyor. Hukuki açıdan değerlendirildiğinde, mübadele dönemi sonrasında terk edilmiş bu eşsiz yapılar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescilli "Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanı" statüsünde yer alıyor. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun tarihi yerleşim yerlerine ilişkin yerleşik içtihatlarına göre; bu tür alanların doğal çürümeden, iklimsel tahribattan ve kaçak define arama faaliyetlerinden korunması için idarelerin sürece "aktif müdahale" yükümlülüğü bulunuyor. Yüksek yargı kararları, kültürel mirasın yalnızca kağıt üzerinde tescil edilmesini yeterli bulmayarak, ilgili kurumların acil çevre düzenleme ve fiziki güvenlik tedbirlerini almasını yasal bir zorunluluk olarak emrediyor. Bu güçlü hukuki güvence, Santa'nın asırlık silüetinin bozulmadan geleceğe aktarılmasında hayati bir rol oynuyor.

"Şu Anda Ayakta Kalan 30-40 Tane Ev Var" Bulutların zaman zaman tarihi yapıları tamamen örttüğü, bazen ise aralanarak eşsiz manzaralar sunduğu Santa Harabeleri, fotoğraf tutkunları ve doğaseverler için dört mevsim farklı güzellikler sunmaya devam ediyor.

Bölgeyi ziyaret edenlerden Servet Keskin, Santa Harabeleri'nin geçmişten bugüne uzanan hikâyesine dikkat çekerek, "Buranın bilinen 300 yıllık bir tarihi var. Mübadele döneminde burada 525 tane ev olduğu söyleniyor. Şu anda ayakta kalan 30-40 tane ev var. Buraya bağlı 7 tane daha köy olduğu söyleniyor ve burası o köylerin merkezi. Buradan duman eksik olmuyor, doğası çok güzel. Biz burada doğup büyüdüğümüz için burası bizim için vazgeçilmez bir yer," diye konuştu.

Santa Harabeleri'ni ilk kez ziyaret ettiğini belirten Emine Fulya Danacı da bölgenin eşsiz doğal güzelliğinden oldukça etkilendiğini ifade etti. Danacı, izlenimlerini şu sözlerle aktardı: "Burası çok güzel bir yer, doğası harika. Ben çok etkilendim. Biz de eşimle birlikte buraya geldik ve fotoğraf çekimi yapıyoruz. Daha önce duymuştum ancak hiç gelememiştim. Sosyal medyada şenlik olduğu haberini aldıktan sonra buraya geldik. Eşsiz bir manzara, ormanlar ve çam ağaçları çok etkileyici," dedi.

Çevresindeki yemyeşil ormanları, huzur dolu yürüyüş yolları ve mistik yapısıyla ziyaretçilerine doğanın kalbinde dingin anlar yaşatan Santa Harabelerinde geçmişin izlerini süren bir yolculuk yapan 62 GÜDAK üyesi doğasever, ormanların derinliklerinde taş döşeli patikalar ve köprülerle doğa ve tarihin bir araya geldiği bir deneyim yaşadı.

Gümüşhane'nin merkeze bağlı Dumanlı Köyü sınırları içerisinde yer alan ve adeta zamanın durduğu tarihi Santa Harabeleri, görsel şölen sunan bir etkinliğe ev sahipliği yaptı.

Gümüşhane Dağcılık, Doğa Sporları Gençlik ve Spor Kulübü Derneği (GÜDAK) organizasyonunda 'Kayıp Santa Yolu' olarak bilinen tarihi rotada gerçekleşen yürüyüşte, 62 katılımcı Santa'nın eşsiz doğasını keşfetti.

Aralarında Gümüşhane Vali Yardımcısı Muhammed Deniz Kılınç'ın da bulunduğu heyet, doğanın ve tarihin iç içe geçtiği yaklaşık 15 kilometrelik parkurda yürüdü.

Sarı, beyaz ve mor orman güllerinin yamaçlarını sarıp sarmaladığı bölgede binbir renkli çiçeklerin, kuş seslerinin ve mistik atmosferin iç içe geçtiği yürüyüşte doğaseverler çiçek kokularının içinden doğanın kalbinde tarihin izlerini sürdü ve bölgenin güzelliklerine hayran kaldı.

Mistik ormanların derinliklerinde, taş döşeli tarihi patikalarda ilerleyen doğaseverler, adeta bir açık hava müzesini andıran çok sayıda tarihi yapı ve köprüyle karşılaştı, Santa Harabeleri'nin büyüleyici atmosferinde unutulmaz bir yürüyüş yaptı.

Araçla bölgeye ulaşan sporcular, İşhanlı Mahallesinden yürüyüşe başladı. Taşla döşeli tarihi patikalardan ve göğe uzanan ağaçlarla dolu ormanlık alanın içinden geçerek Ayene Mevkiindeki tarihi köprüye ulaşan katılımcılar buradan dik bir çıkışla Gofi Yaylasına ulaştı.

Doğaseverler yine tarihi patika yolu takip ederek orman güllerinin arasından Cirip yaylasına ve oradan da tarihi köprüleri aşarak Binatlı Mahallesi'ne ulaşıp yürüyüşü sonlandırdı.

Tarihi taş köprülerin, gürül gürül akan derelerin ve tarihi patika yolların eşlik ettiği yürüyüşte, katılımcılar tarihin ve doğanın kucaklaşmasına tanıklık etti.

'Betonlaşmadan Turizme Kazandırılmalı'

Yürüyüşe katılan akademisyen Aleyna Gün, parkurun tarihi ve kültürel önemine değinerek şu ifadeleri kullandı: 'Çok güzel zifin çiçekleri vardı; sarılı, morlu yolumuzu süslediler. Çok güzel bir doğası var, muhteşem kokular eşliğinde ormanlık alanlardan geçtik. Gövdeleri uzun, çok güzel ağaçlar vardı. Onlarla muhteşem bir manzara bize eşlik etti. Hem doğanın hem de kültürün birleştiği bir rota burası. Mutlaka doğaseverlerin, kültürü ve tarihi sevenlerin yürümesini tavsiye ettiğim bir rota diyebilirim. Benim mesleki alanımla da alakalı olduğu için buraların turizme mutlaka kazandırılması gereken bölgeler olduğunu düşünüyorum. Fakat betonlaşmadan kazandırılması gerektiğini de vurgulamak istiyorum. Çünkü buralar zaten doğasıyla ön plana çıkan yerler. Dolayısıyla Limni gibi, Santa gibi doğal güzellikleri ön planda olan yerlerin yine özel ilgi turizmi kapsamında değerlendirilmesini ve betonlaşmadan, doğasını koruyarak turizme kazandırılmasını tavsiye ediyorum.'

'Hangi birini çekeceğimi bilemedim'

Yürüyüş boyunca binbir renkli çiçekler ve eşsiz manzara nedeniyle telefonunu elinden bırakamayarak sürekli fotoğraf çektiğini kaydeden Gün, 'Çünkü renk renk çiçekler var, çok güzel manzaralar var. Hangi birini çekeceğimi bilemedim. Hepsinden bir anı kalsın istedim. Taş köprüler vardı; öncelikle zaten taş köprüden geçtik, ondan sonra yürüyüşümüzü bir taş köprü daha taçlandırdı. Altından sular akıyordu serin serin; önünden geçtik, fotoğraflar çekildik. Bir sürü anımız oldu. Hem tarihiyle hem de doğasıyla muhteşem, kesinlikle görülmesi, deneyimlenmesi gereken bir rota' diye konuştu.

'Tek Kelimeyle Muhteşem'

GÜDAK organizasyonuyla üçüncü kez doğa yürüyüşüne katılan Orhan Koca ise zengin floraya dikkat çekerek duygularını şu sözlerle paylaştı: 'Tek kelimeyle muhteşem bir bölge burası. Temiz hava, doğa, oksijen. GÜDAK'ı uzun zamandır takip ediyorum. Bu katıldığım üçüncü gezisi, geç kaldım diye düşünüyorum. Emeği geçen bütün arkadaşlara teşekkür ediyorum. İlimizin gerçekten çok güzel veli nimetleri bunlar. Mümkün olduğu kadar değerlendirmeye çalışıyoruz, herkesi de davet ediyoruz. İlk defa parkuru yürüyorum. Çok güzeldi, şansımıza yağış olmadı. Hava biraz serin ama tatlı bir serinliği var. Gerçekten güzel bir geziydi. Dağ çileklerini gördük, çam ormanlık alanlar, temiz hava, oksijen, zifin çiçekleri ve orman güllerini gördük. Tarla gibi, çok güzel ve zengin bir florası var.'

Gümüşhane Üniversitesi tarafından düzenlenen GÜNİFEST Bahar Şenlikleri kapsamında Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu'nda gerçekleştirilen programa öğrenciler yoğun ilgi gösterdi. Programda konuşan Timsal Karabekir, babası Kazım Karabekir Paşa'nın Milli Mücadele Dönemi'ndeki ve Doğu Anadolu'daki yetim çocuklar için yürüttüğü çalışmalar hakkında bilgiler verdi.

Karabekir, savaş yıllarında anne ve babasını kaybeden çocukların sokaklardan toplanarak himaye altına alındığını belirterek, 'Gürbüzler Ordusu' adı verilen yapıyla çocukların hem eğitim aldığını hem de meslek sahibi yapıldığını söyledi. İlk çocuk kafilesinin Gümüşhane yolu üzerinden toplandığını ifade eden Karabekir, bu çocukların ilerleyen yıllarda ülkeye önemli katkılar sunduğunu anlattı.

Söyleşide ayrıca Kazım Karabekir Paşa'nın eğitim, çocuk hakları ve sosyal dayanışma konularındaki çalışmalarına da değinildi. Programa Gümüşhane Valisi Cevdet Atay, Belediye Başkanı Vedat Soner Başer, Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, akademisyenler, öğrenciler ve davetliler katıldı. Program sonunda Timsal Karabekir'e plaket ve hediye takdim edildi.

Trabzon Büyükşehir Belediyesi ile Kültür ve Turizm Bakanlığı arasında, Gümüşhane'deki tarihi Balyemez Konağı'nın müzeye dönüştürülmesine yönelik iş birliği protokolü imzalandı. Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, Gümüşhane Kültür ve Turizm İl Müdürü Nihal Sürmeli ile Trabzon Rölöve ve Anıtlar Müdürü Çağdaş Çağlayan'ın imzaladığı protokol kapsamında, Gümüşhane merkezde bulunan tarihi konak müzeye dönüştürülecek. Turizme önemli katkı sağlayacak olan müze ile, Osmanlı dönemi alimlerinden Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi'nin hatırasının yaşatılmasının yanı sıra eserlerinin ve fikirlerinin gelecek nesillere aktarılması da hedefleniyor.

Trabzon Büyükşehir Belediye Başkanı Ahmet Metin Genç, protokol imza töreninde yaptığı açıklamada, 'Kardeş şehirler olan Trabzon ve Gümüşhane arasında çok kıymetli bir iş birliği protokolünü imzalamış bulunuyoruz. Bu toprakların İslamlaşması, Türk ve İslam yurdu olarak ilelebet kalabilmesi adına önemli bir manevi şahsiyet olan Ahmed Ziyaüddin Gümüşhanevi'nin mirasını yaşatmak bizim için bir sorumluluktur. Hem onu anmak hem de gelecek nesillere doğru şekilde anlatabilmek adına Gümüşhane'mizde çok özel bir mekanı iş birliği içerisinde hayata geçireceğiz. Bu anlamlı projede yer almaktan büyük mutluluk duyuyorum. Hayırlı, uğurlu olsun' ifadelerini kullandı.