Bulutların Üzerindeki Gizli Miras: Santa Harabeleri
Gümüşhane'nin merkeze bağlı Dumanlı köyü sınırları içerisinde yer alan ve Doğu Karadeniz'in en önemli kültürel mirasları arasında gösterilen Santa Harabeleri, tarihi dokusu, doğal güzellikleri ve sisler arasındaki etkileyici atmosferiyle ziyaretçilerini kendine hayran bırakıyor. Vadinin üzerine çöken yoğun sis bulutlarının arasından yükselen tarihi taş yapılar, gelen konuklara adeta masalsı bir manzara sunuyor.
2863 Sayılı Kanun ve Yüksek Mahkeme Kararları Işığında Koruma Kimi kaynaklara göre 17. yüzyılda, kimi kaynaklara göre ise çok daha eski dönemlerde kurulan Santa Harabeleri, 7 mahalleden oluşan tarihi yerleşim yapısıyla dikkat çekiyor. Bölgede yer alan tek ve iki katlı geleneksel taş evler, kiliseler, okullar ve çeşmeler yüzyıllardır ayakta kalarak geçmişin izlerini günümüze taşıyor. Hukuki açıdan değerlendirildiğinde, mübadele dönemi sonrasında terk edilmiş bu eşsiz yapılar, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında tescilli "Kentsel ve Arkeolojik Sit Alanı" statüsünde yer alıyor. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun tarihi yerleşim yerlerine ilişkin yerleşik içtihatlarına göre; bu tür alanların doğal çürümeden, iklimsel tahribattan ve kaçak define arama faaliyetlerinden korunması için idarelerin sürece "aktif müdahale" yükümlülüğü bulunuyor. Yüksek yargı kararları, kültürel mirasın yalnızca kağıt üzerinde tescil edilmesini yeterli bulmayarak, ilgili kurumların acil çevre düzenleme ve fiziki güvenlik tedbirlerini almasını yasal bir zorunluluk olarak emrediyor. Bu güçlü hukuki güvence, Santa'nın asırlık silüetinin bozulmadan geleceğe aktarılmasında hayati bir rol oynuyor.
"Şu Anda Ayakta Kalan 30-40 Tane Ev Var" Bulutların zaman zaman tarihi yapıları tamamen örttüğü, bazen ise aralanarak eşsiz manzaralar sunduğu Santa Harabeleri, fotoğraf tutkunları ve doğaseverler için dört mevsim farklı güzellikler sunmaya devam ediyor.
Bölgeyi ziyaret edenlerden Servet Keskin, Santa Harabeleri'nin geçmişten bugüne uzanan hikâyesine dikkat çekerek, "Buranın bilinen 300 yıllık bir tarihi var. Mübadele döneminde burada 525 tane ev olduğu söyleniyor. Şu anda ayakta kalan 30-40 tane ev var. Buraya bağlı 7 tane daha köy olduğu söyleniyor ve burası o köylerin merkezi. Buradan duman eksik olmuyor, doğası çok güzel. Biz burada doğup büyüdüğümüz için burası bizim için vazgeçilmez bir yer," diye konuştu.
Santa Harabeleri'ni ilk kez ziyaret ettiğini belirten Emine Fulya Danacı da bölgenin eşsiz doğal güzelliğinden oldukça etkilendiğini ifade etti. Danacı, izlenimlerini şu sözlerle aktardı: "Burası çok güzel bir yer, doğası harika. Ben çok etkilendim. Biz de eşimle birlikte buraya geldik ve fotoğraf çekimi yapıyoruz. Daha önce duymuştum ancak hiç gelememiştim. Sosyal medyada şenlik olduğu haberini aldıktan sonra buraya geldik. Eşsiz bir manzara, ormanlar ve çam ağaçları çok etkileyici," dedi.
