144 Yıllık Rüya: Sagrada Familia'nın Zirvesi Tamamlandı
Barselona'nın simgesi, dahi mimar Antoni Gaudi'nin "bitmeyen kilisesi" La Sagrada Familia, inşasına başlandıktan tam 144 yıl sonra tarihi bir dönüm noktasına ulaştı. 2026 yılında ana yapısı tamamlanacak olan eserin inşası, kentleşme ve mülkiyet hukuku alanında eşi benzeri görülmemiş tartışmaları da beraberinde getiriyor.
1882 yılında yapımına başlanan ve Gaudi'nin 1926'daki trajik ölümünün ardından sayısız kesintiyle günümüze kadar gelen Sagrada Familia'da geri sayım hızlandı. Şubat 2026 itibarıyla kilisenin en yüksek noktası olan İsa Mesih kulesinin zirvesine 17 metrelik devasa cam haç yerleştirildi. Bu tarihi adımla birlikte 172,5 metre yüksekliğe ulaşan yapı, "dünyanın en yüksek kilisesi" unvanını resmen kazandı. Gaudi'nin ölümünün 100. yılı olan 2026'nın sonuna kadar ana kulelerin tamamının bitirilmesi hedefleniyor.
Restorasyon Bitiyor Ancak Hukuki Savaş Yeni Başlıyor
Projenin mimari ihtişamı kadar, şehir hukuku ve anayasal mülkiyet hakları bağlamında yarattığı tartışmalar da restorasyon tarihine geçecek emsal nitelikte. Yapımın son aşaması, uluslararası alanda kent ve miras hukukunun en karmaşık içtihatlarına konu olmaya devam ediyor.
137 Yıllık "Kaçak Yapı" Sorunu ve Rekor Ceza Gaudi, 1885 yılında yerel makamlara inşaat ruhsatı için başvurmuş ancak hiçbir zaman resmi bir yanıt alamamıştı. Bu bürokratik boşluk, devasa yapının tam 137 yıl boyunca "kaçak" statüsünde inşa edilmesine yol açtı. 2019 yılında Barselona Şehir Konseyi ile kilise vakfı arasında varılan tarihi anlaşmayla vakıf, geçmişe dönük ruhsatı alabilmek için şehre 10 yıl içinde 36 milyon Euro ceza ve katkı payı ödemeyi kabul etti. Bu durum, kültürel mirasın korunması ile imar hukuku arasındaki uyuşmazlıklarda küresel çapta emsal bir içtihat oluşturdu.
"İhtişam Cephesi" Krizinde Yargı Çıkmazı Günümüzdeki esas büyük hukuki kriz ise kilisenin ana girişi olacak "İhtişam Cephesi" (Glory Facade) için tasarlanan anıtsal merdivenlerin inşasıyla patlak verdi. Vakfın, Gaudi'nin 1915 tarihli planlarına dayandırdığı bu merdivenlerin yapılabilmesi için kilisenin etrafındaki iki büyük şehir bloğunun yıkılması, dolayısıyla yaklaşık 1000 ailenin ve iş yerinin kamulaştırılarak tahliye edilmesi gerekiyor.
Şehir konseyine ve idari mahkemelere taşınan bu devasa uyuşmazlıkta mahalle dernekleri; bahsi geçen merdivenlerin Gaudi'nin orijinal planında olmadığını, İspanya İç Savaşı'nda asıl planlar yandıktan sonra mimarın öğrencileri tarafından eklendiğini savunuyor. İspanyol idari mahkemeleri, "tescilli kültürel mirasın aslına uygun tamamlanması" ilkesi ile anayasal güvence altındaki "barınma ve mülkiyet hakkı" arasında tarihi bir tercih yapmak zorunda kalacak. Mahkeme sürecinin sonucuna bağlı olarak, dekoratif detayların ve çevre düzenlemesinin 2034 yılına kadar sürmesi bekleniyor.
